Factors of Building Difference between Genders in Scientific Researches at Sulaimani City

  • Kurdistan O. Mohammed University of Human Development, Sulaimani, Kurdistan Region
  • Luqman S. Kareem University of Human Development, Sulaimani, Kurdistan Region

Abstract

كورتەى توێژینەوە:


گفتوگۆكردن و وردبوونەوە لە بابەتى جێندەر یەكێكە لەو باسانەى كە لەڕۆژگارى  ئەمرۆى كۆمەڵگە مرۆڤایەتییەكاندا زیاتر جەختى لەسەر دەكرێتەوە وەك لە پێشووتر. هەرچەندە بابەتەكە بەپێى كۆمەڵ و كۆمەڵگەكان دەگۆڕێت بەلاَم خاڵى لەیەكچوون و جیاوازى بەبەردەوامى بوونى هەیە. دیارە كۆمەڵگەى كوردیش بەدەر نیە لەو كۆمەڵگەیانەى كە چەند فاكتەرو دۆخێكى دیاریكراو، كاریگەرى و شوێندەستى خۆى لەسەر ئەم بابەتە هەیە. ئێمە لێرەدا دەمانەوێت لەڕەوشى ئێستەى ژنان و ئافرەتان لە هەرێمى كوردستاندا، لەبەر ڕۆشنایى و كاریگەرى چەمكى جێندەریدا بخەینە بەر باس و توێژینەوە. بەمانەیەكى تر لەم توێژینەوەیەدا هەوڵدەدەین ئەو فاكتەرانە بخەینەڕوو كەپەیوەندى ڕاستەوخۆیان بە بەرەوپێشچوون یان دواكەوتنى ڕەوشى ئافرەتانەوە هەیە. پاشان لەناویاندا جەخت لەسەر ڕۆڵ و كاریگەرى جیاوازى جێندەرى دەكەینەوەو لەسەر ئەو بنەمایەى كە چۆن ئاڕاستەى ڕەوشى ژیانى ژنان و  ئافرەتان بەرەو ئاڕاستەیەكى پۆزەتڤ یان نێگەتڤ هەنگاو هەلَدەگرێت.


توێژینەوەكە لەدوو دەروازەدا كۆكراوەتەوە. دەروازەى یەكەم لایەنى تیۆرى توێژینەوەكەیە كە لە دوو بەش پێكدێت. بەشى یەكەم بریتییە لە پێكهاتە سەرەكییەكانى توێژینەوەكە: كێشەو گرنگى و ئامانج و دیاریكردنى چەمكەكانى توێژینەوەكە. بەشی دووەم: باسكردنە لەو هۆكارە بونیادیانەى كە جیاوازى جێندەرى چڕتر دەكەنەوەو كارلەسەر ئەوە دەكەن كە جیاوازى جێندەرى زیاتر زەق بكەنەوە. دەروازەى دووەمى توێژینەوەكەش لەلایەنى مەیدانى توێژینەوەكە پێكدێت، بەشی سێیەم: باس لەچوارچێوەى میتۆدى بۆ توێژینەوەكە دەكات و میتۆدى كێوماڵى كۆمەلاَیەتى بەكاردێت بەئامانجى خوێندنەوەى واقعى كۆمەڵگەى توێژینەوەكە كە دۆخى ئافرەتانى كۆمەڵگەى كوردیە. سەرەڕاى تیشك خستنەسەر كۆمەڵگەو نمونەى توێژینەوەكەو ئامرازەكانى كۆكردنەوەى زانیارى و ڕاستگۆیى و جێگیرى فۆڕمى توێژینەوەكەو ئامرازە ئامارییە بەكارهێنراوەكان. لەبەشی چوارەمدا: خستنەڕوو گفتوگۆكردنى ئامانج و ئەنجامەكانى توێژینەوەكەو زۆررێك لەو پرسیارانە وەلاَم دەدرێنەوە كە لەچوارچێوەى ڕەوشى ژیانی ئافرەتانى كۆمەڵگەى كوردى لەپەیوەندیدا بەجیاوازى جێندەرییەوە خۆیان مەلاَسداوە لەڕێگەى داتاو زانیارى ژمارەییەوە. هەروەها ئامانجەكانى توێژینەوەكە وەلاَمى خۆیان وەردەگرنء شیكارى ئاماریان بۆ دەكرێت. لەكۆتایشدا چەند پێشنیارو ڕاسپاردەیەك, سەرچاوە زانستیەكان، پاشكۆكان و هەریەك لەكورتەى توێژینەوەكە بەزمانى عەرەبى و ئینگلیزى دەخرێنەڕوو.


چەمكە سەرەكییەكانى توێژینەوەكە: (بونیاد، ژن، جێندەر، كولتوور، سیاسەتى كۆمەڵگە)

References

یەكەم: سەرچاوە كوردییەكان:
بەگیخانی، نەزەند و ئەوانی دى. (2010). توندوتیژی و كوشتن لەسەر بنەمای شەرەف لە كوردستانی عێراق و ناو كۆمینتی كورد لە شانشینی یەكگرتودا. هەولێر : سەنتەری جێندەر و لێكۆڵینەوەی توندوتیژی.
ۆتۆڵ، گاستۆن .(2006). كۆمەڵناسی جەنگ. و، مەنسور تەیفوری، سەردار حەسەنی. سلێمانی: بەڕێوبەرایەتی خانەی وەرگێڕان.
جیهانبەگلو، رامین.(2010). زەینی زستانی، و ، یاسین حەمە سەعید، سلێمانی: نێوەندی هەژان.
سیوەیلی، رێبوار.(2008). نەتەوەو حەكایەت، بەرگى 1، هەولێر: دەزگای موكریانی.
سیوەیلی، رێبوار.(2008). ترسان لە فەلسەفە. هەولێر: دەزگای توێژینەوەو بلاَو كردنەوەی موكریانی.
سیوەیلی، رێبوار. (2010). پییەر بۆردیۆ و كۆمەڵناسی فەلسەفى . هەولێر: دەزگاى توێژینەوەو بلاَو كردنەوەى موكریانى .
غریب، تەحسین حمە .(2009). گۆزەى كۆڕو ئاوى فیكر ، بەرگى یەكەم، سلێمانى :چاپخانەى یاد.
قانع، مەریوان وریا(2006). ،سەرەتایەك دەربارەى فیمینیزم. گۆڤاى ڕەهەند،ژمارە18-19،سلێمانى : چاپخانەى ڕەنج.
میران، رەشاد.(2010). چەند بابەتێكی ئیتنۆ- كۆمەلاَیەتی .بەرگی یەكەم، هەولێر : دەزگای توێژینەوەو بلاَوكردنەوەی موكریانی.

دووەم: سەرچاوە عەرەبییەكان:
بركات، حليم.(2006). المجتمع العربي المعاصر، بحث استطلاعي.بيروت: مركز دارستات الوحدة العربية،ط9.
حوسو ، عصمت محمد .(2009).الجندر (الابعاد الاجتماعية والثقافية). دار الشروق ، رامالله،ط1، 2009.
أبورياش وأخرون، حسين .(2006). الاساءة والجندر. عمان : دارالفكر.
حامد، عبدالناصر سليم .(2012) . معجم مصطلحات الخدمة الاجتماعية، عمان :دار اسامة للنشر و التوزيع.
دورتية ،جان فرنسوا .(2009). معجم العلوم الانسانية ،ترجمة د. جورج كتورة، ابوظبي :كلمة ومجد للمؤسسة الجامعية للدراسات و النشر و التوزيع.
صالح، قاسم حسين.(2006) ، سيكولوجيا عيراقية. بغداد : د.ن.
عاملى و اخرون ،سعيد رضا .(2011).، الدين و العولمة، فرص و تحديات، تعريب،خليل زامل العصامى،بيروت : مركز الحضارة لتنمية الفكر الاسلامى.

سەرچاوەى ئینگلیزى
Moghadam، Valentine M ,( 2003). Modernization Women, Gender and Social Change in the Middle East. Second Edition، London: Lynne Rienner Publishers
Published
2018-03-31
How to Cite
MOHAMMED, Kurdistan O.; KAREEM, Luqman S.. Factors of Building Difference between Genders in Scientific Researches at Sulaimani City. Journal of University of Human Development, [S.l.], v. 4, n. 1, p. 1-12, mar. 2018. ISSN 2411-7765. Available at: <http://journals.uhd.edu.iq/index.php/juhd/article/view/27>. Date accessed: 27 apr. 2018.
Section
Articles