Social situation of Said Sadiq (1955-1988)

Authors

  • Marewan Ibrahim Ahmed Department of History, Faculty of Education, Koya University, Kurdistan Region, Iraq.
  • Hoshmand Ali Mahmood Department of History, Faculty of Education, Koya University, Kurdistan Region, Iraq.

DOI:

https://doi.org/10.21928/juhd.v12n2y2026.pp1-15

Keywords:

Social, Said Sadiq, Tribe, Tradition

Abstract

Because of its geographical location, Said Sadiq has become the settlement of several tribes such as (Shatri, Sheikh Shamaili, Changni, Smail Ozeri, etc.). After Said Sadiq became a district in 1955, everyone worked to develop the city and opened mosques, schools and hospitals in a short time. Over time, the number of schools and mosques increased and government offices served the residents of the area. Everyone helped each other and did their business in a cooperative manner, but they were harassed by the Iraqi government and the Ba'ath Party. In 1988, the city was completely destroyed and all the villages were moved to forced communities.

The aim of this research is to show the social aspects of Said Sadiq city during the years (1955-1988) and analyze the data through scientific methods.

References

کتێب/

بە زمانى کوردى

جاف، کەریم بەگى فەتاح بەگ (١٩٩٥)، تەئریخى جاف، بەغداد، دار الکتب و الوثائق.

حەسەن، هیوا مەلا (٢٠١٩)، مێژووى چەند هۆزێکى کورد، سلێمانى، چاپخانەى چوارچرا.

دەروێش، فەرمان حسێن (٢٠٢٢)، جینۆسایدى سەیدسادق، سلێمانى، چاپخانەى حەمدى.

ڕیچ، کلۆدیوس جەیمس (٢٠١٢)، گەشتنامەى ڕیچ بۆ کوردستان ١٨٢٠، و: محەمەد حەمە باقى، دهۆک، چاپخانەى خانى، چ٤.

زەکى، محەمەد ئەمین (١٩٩٤)، خولاصەیەکى تاریخى کورد و کوردستان، سلێمانى، چاپخانەى شڤان، ب٢.

سنندجى، میرزا شکروڵا (٢٠٠٦)، هۆز و تیرە و تایەفەى کورد لە کوردستانى ئەردەڵان، و: ئەنوەر سوڵتانى، سلێمانى، چاپخانەى ژین.

سۆن، مێجەر ئی.بى. (٢٠٠٧)، چەند سەرنجێک دەربارەى هۆزەکانى کوردستانى خواروو، و: نەجاتى عەبدوڵڵا، سلێمانى، چاپخانەى شڤان.

سەجادى، عەلادین (٢٠١٠)، ڕشتەى مروارى، ب،ش، ب٥.

شارەزوورى، ساڵح مەلا موحەمەد (٢٠٢٣)، ماموستا موحەمەد ساڵح شارەزوورى ژیان و بەرهەم هەڵوێستەکانى، هەولێر، نوسینگەى تەفسیر.

شارەزوورى، غەمگین (٢٠١٣)، سەیدسادق لەئامێزى مێژوودا (١٩٤٥-٢٠١٣)، سلێمانى، چاپخانەى شارستان، ب١.

شارەزوورى، غەمگین (٢٠١٥)، هەنگاوێک لەتەمەن، سلێمانى، چاپخانەى شارستان، ب٢.

غەفور، عەبدوڵڵا (٢٠٠٢)، فەرهەنگى جوگرافیاى کوردستان، سلێمانى، چاپخانەى سەردەم.

فیڵد، ئی . جەى . ئار هینرى (١٩٨٦)، هۆزەکانى کورد، و: حسین احمد جاف، بغداد، دار الحریة، ب١.

گەرمیانى، مەلا سۆران (٢٠١٨)، مێژوو و ڕەچەڵەکى جاف، ب،ش.

مودەریس، مامۆستا عەبدولکەریم (١٩٨٤)، بنەماڵەى زانیاران، سنە، چاپخانەى کانى.

مەحمود، سۆران محەمەد (٢٠٢٣)، مێژووى پەروەردە وفێرکردن لە سەیدسادق ١٩٥٢-١٩٨٨، سلێمانى، چاپخانەى کارۆ، ب١.

بە زمانى عەرەبى

بیگ، کریم بێگ فتاح (٢٠١٢)، تأریخ جاف، ت: دکتور محمد على سلطاني، أربیل، انتشارات آراس.

خورشید، فؤآد حەمە (١٩٧٩)، العشائر الکردیة، بغداد، الحوادث.

المحامي، عباس العزاوي (٢٠٠٥)، موسوعة عشائر العراق، لوبنان، الدار العربیة الموسوعات، م٤.

گۆڤار

ڕەمەزان، عومەرى مام (٢٠٠٢)، شارەزوور و کاریگەرى هۆکارى سیاسى لە دابەشبوونى دانیشتواندا (١٩٥٧-١٩٩٧)، گۆڤارى پەیڤ، ژ١٣.

کۆمەڵێ نووسەر، (٢٠٠٨)، گۆڤارى کۆچ گۆڤارێکى وەرزییە، هەولێر، چاپخانەى کوردستان، ژ٩.

دەستنووس

سالار، سەلاح، سەیدسادق پایتەختى شارەزوور مێژووى شارى سەیدسادق لە دروستبوونەوە تا وێرانکردن ١٩٤٦-١٩٨٨.

چاوپێکەوتن

حەوتبرا، سابیر، یەکێکە لە کەسایەتیەکانى هۆزى چنگنى و لە ساڵى ١٩٥٠ لە دایک بووە، ناوبراو ماڵى باوکى یەکێکن لە ماڵانەى کە سەیدسادقیان ئاوەدانکردۆتەوە و شارەزاى باشى هەیە لەسەر شارى سەیدسادق، ئێستا لە ژیان دا ماوە لە شارى سەیدسادق دەژى، بىروارى چاوپێکەوتن، ٢٣/١/٢٠٢٥.

عەلى، فایەق، یەکێکە لەکەسایەتیە دیارەکانى سەیدسادق و لە تیرەى شاتریە و شارەزایە لە مێژووى ناوچەکە لە ساڵى ١٩٥٩ لەدایک بووە ئێستاش لە ژیاندا ماوە لە سەیدسادق دەژى، بەروارى چاوپێکەوتن، ٢٣/٢/٢٠٢٥.

حەسەن، ابراهیم ئەحمەد، یەکێکە لە کەسایەتیەکانى تیرەى شێخ سمایلى لە ساڵى١٩٥٢ لەدایک بووە شارەزایە لە مێژووى ناوچەکە، ئێستا لە ژیاندا ماوە لە گوندى کەچەڵى دەژى، بەروارى چاوپێکەوتن، ١/٤/٢٠٢٥.

محەمەد، خالد، کەسێکى دیارى ناوچەى سەیدسادقە و خەڵکى گوندى کێلەکەوەیە لە ساڵى ١٩٥٧ لەدایک بووە شارەزایە لە مێژووى ناوچەکە ئێستا لە ژیاندایە و لەگوندى کێلەکەوە دەژى، بەروارى چاوپێکەوتن، ٤/٤/٢٠٢٥.

ساڵح، عەلى، یەکێکە لە کەسایەتیەکانى عەشیرەتى چوچانى لە ساڵى ١٩٢٧ لە دایک بووە، ئێستاش لە گوندى دۆڵەچەوت سەربەقەزاى پێنجوێن دەژى، ناوبراو کەسێکە زانیارى مێژووى ناوچەکەى لایە، بەروارى چاوپێکەوتن، ٥/٤/٢٠٢٥.

عەبدوڵڵا، تۆفیق، یەکێکە لە کەسایەتیەکانى تیرەى شێخ سمایلى لە ساڵى١٩٥٧ لەدایک بووە، ئێستا لەگوندى ماو دەژى، شارەزایە لە مێژووى ناوچەکە، بەروارى چاوپێکەوتن، ١٥/٤/٢٠٢٥.

فەتاح، مەحمود ئەحمەد، یەکێکە لە کەسایەتیەکانى تیرەى شێخ سمایلى لە ساڵى ١٩٥٤ لەدایک بووە، ئێستا لەگوندى کەچەڵى دەژى و شارەزاى هەیە لەسەر مێژووى ناوچەکە، بەروارى چاوپێکەوتن ٢٥/٤/٢٠٢٥.

ساڵح، نەخشین عبدالرحمن، یەکێکە لەو ئافرەتانەى لەگوندى کەچەڵى دەژى و لە ساڵى ١٩٥٧ لەدایک بووە، خۆى خەڵکى گوندى شانەدەریە و ئیستا لەگوندى کەچەڵى دەژى، بەروارى چاوپێکەوتن، ١/٥/٢٠٢٥.

سەعید، خاوەر محمد، ئەم ئافرەتە خەڵکى گوندى دێکۆنى سەربە پارێزگاى هەڵەبجەیە، لە ساڵى ١٩٥٦ لە دایک بووە، لە سەرەتاى حەفتاکانى سەدەى ڕابردوو هاتۆتە گوندى کەچەڵى، تا ئێستا لە گوندى کەچەڵى دەژى، بەروارى چاوپێکەوتن، ٥/٥/٢٠٢٥.

زانیارى بڵاکراوە و بڵاونەکراوەى حکومى

- بەڕێوبرایەتى ئامارى سلێمانى، حکومەتى هەرێمى کوردستان –وەزارەتى پلاندانان، دەستەى ئامارى هەرێم، ئامارى تایبەت بە قەزاو ناحیەکان، زانیارى بڵاونەکراوە.

- ساڵنامەى ١٩٩٩ى سلێمانى (١٩٩٩)، حکومەتى هەرێمى کوردستان –وەزارەتى ناوخۆى هەرێمى کوردستان.

ئەرشیف

- ئەرشیفى بەڕێوبەرایەتى پەروەردەى سەیدسادق، زانیارى بڵاونەکراوە.

- ئەرشیفى بەڕێوبەرایەتى شارەوانى سەیدسادق، زانیارى بڵاونەکراوە.

- ئەرشیفى قایمقامیەتى قەزاى سەیدسادق، زانیارى بڵاونەکراوە.

توێژینەوەى کۆنفرانس لە گۆڤارى زانکۆى سۆران (بڵاونەکراوە)

- محمد، د.شاد حمید، کریم، د. احمد رفیق (٢٠٢١)، کاریگەرى فراوان بوونى شارى سەیدسادق لەسەر دابەشبونى خزمەت گوزارى پەروەردە، بڵاونەکراوە.

Published

2026-04-12

How to Cite

Ahmed, M. I., & Mahmood, H. A. (2026). Social situation of Said Sadiq (1955-1988). Journal of University of Human Development, 12(2), 1–15. https://doi.org/10.21928/juhd.v12n2y2026.pp1-15

Issue

Section

Articles