کێشەکانی ژیانی هاوسەرێتی ژنانی فەرمانبەر

المؤلفون

  • Kanyaw Ibrahim Kareem کۆلێژی پەروەردەی زانستە مرۆڤایاتیەکان- سەيد سادق، زانكۆی سلێمانی، هەرێمی کوردستان، عێراق.

DOI:

https://doi.org/10.21928/juhd.v8n4y2022.pp103-112

الكلمات المفتاحية:

کێشەی خێزانی، ژنی فەرمانبەری خێزاندار، بەها تەقلیدییەکان، پەروەردەکردنی منداڵ، کۆمەڵگاکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست

الملخص

گرنگی دانی زانایانی كۆمەڵناسی بە بابەتی خێزان و ڕۆڵی ژنان لەناو خێزاندا ڕەگ و ڕیشەییەكی مێژوویی هەیە، بۆیە توێژەر بە گرنگی زانیوە توێژینەوە لەسەر دیاردەیەك بكات كە لە ئێستادا زۆربەی كۆمەڵگاكانی جیهانی گرتۆتەوە، كە ئەویش كاركردنی ژنانە، كەلەدەرئەنجامی ئەو پێشكەوتنە تەكنەلۆجیە و گۆڕانكارییە پیشەسازیانەوە بەسەر كۆمەڵگاكانەوە هاتووەو پێویستی زۆری ژیان وایكردووە ژنانیش شانبەشانی پیاوان كاربكەن. بەڵام ئەم كاركردنەی ژنان ڕەنگدانەوەی لەسەر ژیانی هاوسەری دەبێت، چونكە تا ئێستاش ژن (دایك) بەیەكەم پایەی خێزان دادەنرێـت. ئامانج لە توێژینەوەكە بریتیە( لە دەرخستنی کێشەکانی ژیانی هاوسەری ژنانی فەرمانبەر). بۆ گەیشتن بەم ئامانجە توێژەر میتۆدی ڕوپێوی كۆمەڵایەتی بەكارهێناوە، بۆكۆكردنەوەی زانیاریش هەستاوە بە دروستكردنی فۆرمێكی ڕاپرسی كە سنووری توێژینەوەكەی دامەزراوەكانی پەرورەردە و تەندروستییە لە شاری سلێمانی.توێژینەوەكەش گەیشتووە بەوەی پاڵنەرەكانی كاركردنی نمونەی توێژینەوەكە دەگەڕێتەوە بۆ دەسكەوتی ماددی، پابەندبونی پیاوان بەبەها تەقلیدیەكانەوەو نەبونی ئامادەیی و گیانی هاوكاری بۆ یارمەتی ژنەكانیان لە جێبەجێكردنی ڕێكخستنی ناماڵدا هۆكارە بۆ دروستبونی كێشەی ژیانی هاوسەری.ژنی فەرمانبەر تاڕادەیەكی باش توانیویەتی هاوسەنگی ڕابگرێت لە نێوان كاری پیشەیی و ژیانی هاوسەریدا هەربۆیە ئەو ململانێ و كێشانەی ڕووبەڕویان دەبێتەوە هۆكارەكەی دەگەڕێتەوە بۆ سەختی نالەباری كۆمەڵگە نەوەك بۆ كەم توانایی ولێهاتویی ژن خۆی. لێتوێژراوان بەهۆی ئەوەی فەرمانبەرن تووشی کێشەی پەروەردەو پيگەیاندنی مناڵەکانیان بوون دوای ئەوەش کێشەی نێوان هاوسەران لەكۆتایی توێژینەوەكە توێژەر كۆمەڵێك ڕاسپاردەو پێشنیاری خستۆتەڕوو.

المراجع

یەكەم: كوردیەكان

معن خلیل، (2007) كۆمەڵناسی خێزان، و:ئارام أمین جلال، چاپی یەكەم، چاپخانەی خانی، دهۆك،

ملیحە عونی القصیر، (2002)، صبیح عبدالمنعم احمد: سۆسۆلوژیای خێزان ، و. سابیر بەكر بۆكانی، چاپخانەی داناز، ساێمانی.

عمر علی غفور، (1997)، مافی ژن لە نێوان ڕەگەز سالاری و مرۆڤ سالاریدا، چاپی یەكەم ، چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە ، هەولێر.

محمد تەها حسێن، (٢٠٠٦)، هۆکارەکانی راکردنی مێردمنداڵ لەخێزانەوە بۆ سەرجادە، خانەی چاپ بڵاوکردنەوە چوارچرا، سلێمانی.

دووەم: عەرەبیەکان

احسان محمد الحسن، (١٩٨٨)، المدخل الی علم الاجتماع، دار الطلیعە ، بیروت.

سنا‌ء الخولی: الزواج والاسرە فی العالم متغیر،دارالمعریفە الجامعیە،الاسكندریە بدون التاریخ

.سلوی عبالحمید الخگیب، (2007)، نڤرە فی علم الاجتماع الاسری، مطبعە دار الفجر، القاهرە.

سامیە مصطفی الخشاب، (2003)، النظریە الاجتماعیە،القاهرە.

كامیلیا عبدالفتاح، (1972)، سایكولوجی المرأە العاملە، الطبعە الاولی، القاهرە.

ملیحە عونی القصیر و معن خلیل عمر،٠ (1981)، المدخل الی علم الاجتماع، مطبعە جامعە بغداد، بغداد.

محمد سلاقە محمد غباری،(1991 )، كلیە الخدمە الاجتماعیە الاسكندریە، مصر.

صالح الصقور، (2009)، موسوعە الخدمە الاجتماعیە المعاصرە، دار الزهرا‌ء، عمان.

قیس النوری، (1982)، المدخل الی علم الانسان، بغداد.

مونیك بیتر، (1979)، المرأە عبر التأریخ، ترجمە هنرید عبودی، الطبعە الاولی، دار الطلیعە ، بیروت.

سيه م : نامەى ماستەرەکان:

١٥ ئاسو ابراهيم عبدالله، المشكلات الاجتماعية والحضارية للمراة العاملة في منطقة حكم الذاتي، رسالة ماجستيرغير منشور، بغداد، 1982

التنزيلات

منشور

2022-10-23

إصدار

القسم

Articles

كيفية الاقتباس

کێشەکانی ژیانی هاوسەرێتی ژنانی فەرمانبەر. (2022). مجلة جامعة التنمية البشرية, 8(4), 103-112. https://doi.org/10.21928/juhd.v8n4y2022.pp103-112