ئاگایى و پارامیتەرى فۆنۆلۆژییانە لە زمانى کوردییدا
DOI:
https://doi.org/10.21928/juhd.v11n2y2025.pp33-42الكلمات المفتاحية:
ئاگایى، پارامیتەرى فۆنۆلۆژییانە، نیشانەى جیاکەرەوە، گڕیى، کپیىالملخص
ناونیشانى توێژینەوەکە بۆ (ئاگایى و پارامیتەرى فۆنۆلۆژییانە لە زمانى کوردییدا) تەرخانکراوە. پوختەى توێژینەوەکە، کارکردنە لە وەچەپێڕەوى فۆنۆلۆژییدا بۆ نیشاندانى ئاگایى فۆنۆلۆژییانەى ئاخێوەر وەک بەشێک لە زانیاریى ئەبستراکت و گەنجکراوى نێو فەرهەنگی ئاوەزیى تاک، تا بەهۆیەوەو لەڕێیەوە پەى بە چۆنیەتیى بەداوییەکداهاتن و پارامیتەرى فۆنۆلۆژییانەى سەگمێنتەکان لە دەربڕراوو بەرهەمهاتووە فۆنۆلۆژییەکانى وەک (بڕگەو وشەکان)دا ببرێت. گرنگترین ئەنجامى بەدەستهاتووى توێژینەوەکەش، بەرجەستەکردنى زانیارییە هەبوو و ناوەکییەکانە پەیوەست بە یەکە/ کەرەستە خاوەکانى (فۆنیم)ەوە وەک سەگمێنتى هەژمارکراوى فۆنۆلۆژیى لە فەرهەنگى زمانداو نواندنیان لە دروستەو دەربڕراوى فۆنەتیکییدا. هاوکات دروستیى بەرهەمهێنانى بڕگەکان، وابەستەى زانیاریی هەڵگیراوى ناواخنى فۆنیمەکانن، بەوەش پێشبینییدەکرێت پەیکاڵیى و وەکیەکیى نێوان ئاگایى فۆنۆلۆژیى ئاخێوەر وەک زانیارییەکى زگماکیى فەرهەنگیى و نواندنەکەى، فۆنەتیکییانە پشتڕاستبکرێتەوە.
المراجع
بە زمانى کوردیى:
سعید، سازان ظاهر (٢٠٢٤)، نواندنى سینتاکسیى لە زمانى کوردییدا، چاپخانەى پاندا بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە، چاپى دووەم، سلێمانیى.
عەبدوڵڵا، جوانە ئیبراهیم (٢٠٢٤)، پێواژۆ فۆنۆمۆرفۆلۆژییەکان لە زمانى کوردیى- شێوەزارى شارەزووردا، نامەى ماستەر، کۆلێژى پەروەردەى شارەزوور، زانکۆى هەڵەبجە.
غەریب، دڵشاد محەمەد (٢٠٢٣)، هێزو ئەکسێنت لە شێوەزارى کەرکووکدا- لێکۆڵینەوەیەکى فۆنۆلۆژییە، چاپى یەکهەم.
مەعرووف و غەریب، عەبدولجەبار مستەفا، دڵشاد محەمەد (٢٠٢١)، مەرجى فۆنۆلۆژیى لە پڕۆسەى بەوشەبووندا، گۆڤارى زانکۆى گەرمیان، ژمارە (٣).
مەعرووف و سعید، عەبدولجەبار مستەفا، سازان ظاهر (٢٠١٨)، زانیاریى فەرهەنگیى-نواندنى فۆنۆلۆژیى لە کوردییدا، گۆڤارى زانکۆى ڕاپەڕین، ژمارە (١٥).
مەحویى، محەمەدى (٢٠٠٨)، فۆنەتیک و فۆنۆلۆژیى- فۆنەتیک، بەرگى یەکهەم، زانکۆى سلێمانیى.
مەحویى، محەمەدى (٢٠٠٨)، فۆنەتیک و فۆنۆلۆژیى- فۆنۆلۆژیى، بەرگى دووهەم، زانکۆى سلێمانیى.
مەحویى، محەمەدى (٢٠١٦)، مەنامە- بەستانداردکردنى زمانى کوردیى دروستنوسیین، دەروازەى یەکهەم- ئۆرسۆگرافیى، چاپى یەکهەم، ئاپخانەى ئەندێشە.
هەژار (عبدالرحمان شرفکندى) (١٣٨١)، هەنبانە بۆرینە، بڵاوکەرەوەى سروش، چاپى سێیەم، تاران.
بە زمانى ئینگلیزیى:
Agoyi, T. & Emmanuel, O. (2019), The Phono-Syntax of Pronoun System
in Àbèsàbèsì, JOLAN Volume 22, No (2).
Akamatsu, T. (2021), A short critical survey of N. S. Trubetzkoy’s theory of neutralization and the archiphoneme, Moenia, USC, UNIVERSIDADE DE SANTIAGO DE COMPOSTELA.
Al.Jalabneh, A. (2009), Phono-syntactic theoretical analysis of jussive structure in Arabic syntax: Chomsky 1968-1995 Views. Sheikh Zayed Islamic Center University of Karachi.
Crystal, D. (2008) A DICTIONARY OF LINGUISTICS AND PHONETICS, SIXTH EDITION, Blackwell Publishing.
ROACH, P. (2009), English Phonetics and Phonology (A practical course), Fourth edition, CAMBRIDGE UNIVERSITY PRESS .
Rose, Y. & Penney, N. (2021), Language and Learner Specific Influences on the Emergence of Consonantal Place and Manner Features, HYPOTHESIS AND THEORY article./
https://www.frontiersin.org/journals/psychology/articles/10.3389/fpsyg.2021.646713/full
https://www.degruyter.com/document/doi/10.4159/harvard.9780674283947.c6/pdf
https://www.degruyter.com/document/doi/10.1524/9783050084596.71/html
https://www.understood.org/en/articles/phonological-awareness-what-it-is-and-how-it-works
التنزيلات
منشور
إصدار
القسم
الرخصة
الحقوق الفكرية (c) 2025 Sazan Zahir Saeed
هذا العمل مرخص بموجب Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
