ئامراز و جۆرەکانی جیهانگیری ئابوری
(شیکردنەوەیەکی تیۆری)
DOI:
https://doi.org/10.21928/juhd.v12n1y2026.pp57-63الكلمات المفتاحية:
جیهانگیری، جیهانگیری ئابوری، ئامرازەکانی جیهانگیری ئابوری، جۆرەکانی جیهانگیری ئابوریالملخص
لە دەیان ساڵی ڕابردوودا جیهانگیری ئابوری بووەتە یەکێک لە هێزە کاریگەرەکان، کە جیهانی مۆدێرنی داڕشتووە. بەجۆرێک ئاماژەیە بۆ زیادبوونی یەکگرتنی ئابورییە نیشتمانییەکان لە ڕێگەی لابردنی بەربەستەکانی بەردەم بازرگانی و وەبەرهێنان و ڕۆیشتنی سەرمایە، کە دەبێتە هۆی دروستبوونی بازاڕێکی جیهانی. ئەم گۆڕانکارییە ڕێگەی بە کاڵا، خزمەتگوزاری، کار و سەرمایە داوە کە ئازادانەتر لە جاران لە سنوورەکاندا بجوڵێن، لە ئەنجامدا زنجیرە بەرهەمهێنانی نێودەوڵەتی و سیستەمی دارایی یەکگرتوو سەرهەڵدەدات. ئاڵۆزی و پەرەسەندنی خێرای ئەم دیاردەیە پێویستی بە تێگەیشتنێکی قووڵتری کۆمەڵناسی و تیۆری هەیە لە میکانیزمە بنەڕەتییەکانی. ئەم توێژینەوەیە لە ڕوانگەی کۆمەڵناسیەوە لە جیهانگیری ئابوری دەکۆڵێتەوە، بە سوودوەرگرتن لە تیۆری پێکهاتەیی ئەنتۆنی گیدنز و چەمکە گرنگەکەی پاڵەپەستۆی کات-فەزا. ئامانجی سەرەکی ئەم توێژینەوەیە بریتییە لە دەرخستنی ئامرازە سەرەکییەکان و جۆرەکانی جیهانگیری ئابوری. لە ئەنجامیشدا دەگاتە ئەوەی جیهانگیری ئابووری لە کاتێکدا کە بەشدارە لە گەشەسەندنی ئابوری و پەیوەندیکردن، بەتایبەتی لە بازاڕە تازەپێگەیشتوەکاندا، بەڵام نایەکسانی جیهانیش چڕتر دەکاتەوە، پیشەسازییە ناوخۆییەکان کز دەکات و بەشداری لە کێشەدروستکردنی ژینگەیی و سیاسیی جددی دەکات.
المراجع
بارام، حەسەن (٢٠١٧): جیهانگیری لە ڕوانگەی جیاوازەوە، دەزگای ئایدیا، سلێمانی.
بێک، ئۆلریش و ئەوانی تر (٢٠٢٠): گڵۆباڵیزم، وەرگێڕانی ئارام مەحموود و ئەوانی تر، دەزگای ئایدیا، سلێمانی.
زێباری، طاهر حسۆ (٢٠١٨): ڕێبازەکانی توێژینەوەی زانستی لە کۆمەڵناسیدا، وەرگێڕانی شەهلا وەلی جبار، نوسینگەی تەفسیر، هەولێر.
میسری، فوئاد مجید (٢٠١٣): جیهانگیری، چاپی سێهەم، دەزگای چاپ و پەخشی حەمدی، سلێمانی.
جنات، ابن مفورة (٢٠١٧): أليات العولمة الاقتصادية و أثارها على السيادة، جامعة الإخوة منتوري قسنطية، مجلة العلوم الانسانية، عدد 47، الجزائر، 395-405.
طوير، لخضر (٢٠١٣): العولمة الاقتصادية دوافعها و ابعادها،جامعة زيان عاشور الجلفة، المجلد 5، العدد 11، الجزائر، 242-261.
عبدالحميد، عبدالمطلب (٢٠٠٦): العوامة الاقتصادية "منظماتها-شركاتها-تداعيتها"، الدار الجامعية للطباعة و النشر و التوزيع.
عبدالعزيز، أحمد و اخرون (٢٠١١): العولمة الاقتصادية و تأثيرها على الدول العربية، مجلة ادارة الأعمال، عدد 86.
Adıgüzel, Muhittin (2013): Ekonomik küreselleşmenin Türkiye ekonomisine etkileri, Akademik bakış dergisi, sayı35.
Albeni, Mesut ve Eroğlu, Ömer (2002): Küreselleşme, ekonomik krizler ve türkiye, Bilim kitabevi, İsparta.
Alçingi, Selver (2021): ekonomik küreselleşme ve ekonomik krizler, iktisad anabilimdalı, yayınlanmamış yüksek lisan tezi, kahramanmaraş sütçü imam üniversitesi, kahramanmaraş.
Aşırım, Mehtap (2021): ekonomik kireselleşme ve istihdam ilişkisi, yayınlanmamış yüksek lisans tezi, kafkas üniversitesi, iktisad anabilim dalı, kars.
Aydemir, Cahit ve Kaya, Mehmet (2007): Küreselleşme kavramı ve ekonomik yönü, Elektronik sosyal bilimler dergisi, cilt6, sayı20, 260-282.
Baylis, John and others (2008): The globalization of world politics: an introduction to international relations, Oxford university press, Eightith edition, Oxford.
Bozkurt, Veysal (1999): Küreselleşme ve Türkiye, Ezgi kitabevi, Bursa.
Giddens, Anthony, 2000, The globalizing of modernity, from the global transformations’ reader, ed. David Held, Anthony McCrew, Polity press.
Hasanoğlu, Mürteza (2001): Küreselleşmenin devlet yönetimine etkileri, Sayıştay dergisi, sayı43.
Kazgan, Gülten (2009): Küreselleşme ve ulus-devlet: yeni ekonomik düzen, Istanbul Bilgi üniversitesi yayınları, Istanbul.
Seyidoğlu, Halil (2003): Uluslararası mali krizler, IMF politikaları, az gelişmiş ülkeler, türkiye ve dönüşüm ekonomileri, Doğuş üniversitesi dergisi, cilt4, sayı2, 141-156.
Stiglitz, Joseph (2006): Küreselleşme: büyük hayal kırıklığı, çev: Arzu Taşçıoğlu, Deniz Vural, Plan B yayınevi, 3.baskı, İstanbul.
التنزيلات
منشور
إصدار
القسم
الرخصة
الحقوق الفكرية (c) 2026 Sara Kamal Maarouf, Twana Faraidoon Hussein
هذا العمل مرخص بموجب Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
