دابه‌شبوونی شوێنی خزمه‌تگوزاری كۆمه‌ڵگه‌یی له شاری خورماڵ
(توێژینه‌وه‌یه‌ك له جوگرافیای خزمه‌تگوزاری)
DOI:
https://doi.org/10.21928/juhd.v12n1y2026.pp77-88الكلمات المفتاحية:
دابه‌شبوون، خزمه‌تگوزاری، كۆمه‌ڵگه‌یی، خورماڵالملخص
شاری خورماڵ ناوه‌ندی قه‌زای خورماڵه و ده‌كه‌وێته باكوری خۆرهه‌ڵاتی پارێزگای هه‌ڵه‌بجه، ڕووبه‌ری شاره‌كه (3.3كم2)، له‌م ناوچه‌یه‌دا پێداویستی دانیشتوان بۆ خزمه‌تگوزارییه‌كان به‌گشتی و خزمه‌تگوزارییه كۆمه‌ڵگه‌ییه‌كان به‌تایبه‌تی به‌رده‌وام له زیادبووندایه، هه‌ر بۆیه ئامانجی سه‌ره‌كی توێژینه‌وه‌كه ڕوونكردنه‌وه‌ی جۆرو شێوازی خزمه‌تگوزارییه كۆمه‌ڵگه‌ییه‌كان و توانستی دابه‌شبوونیانه له ڕووی شوێنی و وه‌زیفیانه‌وه. توێژینه‌وه‌كه ده‌ریخستووه كه دابه‌شبوونی خزمه‌تگوزارییه‌كان له‌سه‌ر ئاستی گه‌ڕه‌كه‌كان به شێوه و ڕێژه‌ی جیاواز بووه، هه‌روه‌ها نه‌خشه‌ی دابه‌شبوونی سه‌رجه‌م خزمه‌تگوزارییه‌كانی ناوچه‌كه دیاریكراوه، ئه‌وه‌ی جێگه‌ی بایه‌خپێدانه به پێی داتاكانی ساڵی (2024)، ڕووبه‌ری خزمه‌تگوزارییه كۆمه‌ڵگه‌ییه‌كان له ناوچه‌ی توێژینه‌وه بریتییه له (208176م2)، كه ده‌كاته (6.29%)ی کۆی ڕووبەری سنووری شارەوانی شاره‌كه، گه‌وره‌ترین پشك بۆ خزمه‌تگوزاری خۆشگوزه‌رانییه به ڕووبه‌ری (136157م2)، كه دەکاتە (4.12%)، و پاشان خزمه‌تگوزاری فێركاری به ڕووبەری (33842م2)، كه دەکاتە ڕێژەی (1.02%) هاتووه، دواتر خزمه‌تگوزاری ئایینی به ڕووبه‌ری (33493م2)، كه دەکاتە ڕێژەی (1.01)، و پاشان خزمه‌تگوزاری ته‌ندروستی کەمترین ڕووبەری بەرکەوتووە کە بریتییە له (4684م2)، كه دەکاتە ڕێژەی (0.14%)ی کۆی ڕووبەری شارەکە. ئەم توێژینەوەیە هەنگاوێکی گرنگە لە تێگەیشتن لە ڕەوشی ئێستا و پلاندانان بۆ داهاتووی خزمه‌تگوزارییه‌كان له‌شاره‌كه. له كۆتایی توێژینه‌وه‌كه‌دا داوا له لایه‌نی به‌رپرس كراوه كه ماسته‌ر پلانێكی نوێ بۆ ئاینده‌ی شاره‌كه دابنرێت له‌سه‌ر بنه‌مای زانستی كه تێیدا ڕووبه‌ری گونجاو بۆ هه‌ر خزمه‌تگوزارییه‌ك دیاری بكرێت.
المراجع
كوردییه‌كان/ كتێب:
مصطفی، فاطمه قادر، (2020)، جوگرافیای خزمه‌تگوزاری، چاپی یه‌كه‌م، چاپخانه‌ی جه‌نگه‌ڵ، تاران.
كوردییه‌كان/ نامه‌ی ماسته‌ر و تێزی دكتۆرا:
ڕه‌شید، هاوژین ئه‌حمه‌د،(2023)، توانسته‌كانی په‌ره‌پێدانی خزمه‌تگوزارییه كۆمه‌ڵگه‌ییه‌كان و كاریگه‌ریان له‌سه‌ر دابه‌شبوونی دانیشتوان له قه‌زای پێنجوێندا (لێكۆڵینه‌وه‌یه‌ك له بواری به‌ره‌پێدانی مرۆییدا)، نامه‌ی ماسته‌ر( بڵاونه‌كراوه)، كۆلێژی زانسته مرۆڤایه‌تییه‌كان، زانكۆی سلێمانی.
عزیز، أمیر قادر، (2013)، هه‌ڵسه‌نگاندنێكی جوگرافی به‌كارهێنانی زه‌وی ئاینی له شاری هه‌ولێر به به‌كارهێنانی سیسته‌می زانیارییه جوگرافییه‌كان، نامه‌ی ماسته‌ر ( بڵاونه‌كراوه)، كۆلێژی ئه‌ده‌بیات، زانكۆی سه‌لاحه‌دین.
گۆران، باسم قاسم سلێمان، (2022)، شیكردنه‌وه‌ی جوگرافی بۆ خزمه‌تگوزارییه كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان له شاری به‌رده‌ڕه‌ش به به‌كارهێنانی سیسته‌می زانیارییه جوگرافیاكان (GIS)، نامه‌ی ماسته‌ر ( بڵاونه‌كراوه)، كۆلێژی ئاداب، زانكۆی سه‌لاحه‌دین.
محمد، ئه‌ژین كه‌ریم، (2022)، هه‌ڵسه‌نگاندنی خزمه‌تگوزاری خۆشگوزه‌رانی له شاری كه‌لاردا (لێكۆڵینه‌وه‌یه‌ك له جوگرافیای گه‌شتوگوزار)، نامه‌ی ماسته‌ر ( بڵاونه‌كراوه)، كۆلێجی زانسته مرۆڤایه‌تییه‌كان، زانكۆی سلێمانی.
كوردییه‌كان/ گۆڤار:
أحمد، بنار عبدالوهاب؛ أحمد، سه‌ركه‌وت حمه‌خورشید؛ جوهر، عباس هۆشمه‌ند،(2024)، "دابه‌شبوون و هه‌ڵسه‌نگاندنی توانسته خزمه‌تگوزارییه ته‌ندروستییه‌كان له شاری كه‌لار"، گۆڤاری توێژه‌ر، به‌رگی 7، ژماره1.
رسول، مظفر احمد؛ علی، ساسان حكمت، (2021)، "شیكردنه‌وه‌یه‌كی شوێنی خزمه‌تگوزارییه ته‌ندروستییه‌كان له قه‌زای ئامێدی"، گۆڤاری قه‌ڵای زانست، به‌رگی 6، ژماره3.
سعید، كامران طاهر؛ محمد، شوان سعدی، (2024)، دابه‌شبوونی شوێنجێی و هه‌ڵسه‌نگاندنی خزمه‌تگوزاری خۆشگوزه‌رانی له شاری دوكان بۆ ساڵی 2021 زانیینی،گۆڤاری زانكۆی گه‌رمیان، به‌رگی 11، ژماره1.
عباس، هۆشمند جوهر؛ حسێن، سه‌نگه‌ر احمد؛ مصطفی، فاطمه قادر،( 2021)،"شیكردنه‌وه‌ی جوگرافی بۆ خزمه‌تگوزاری خۆشگوزه‌رانی له شارۆچكه‌ی داره‌توو به به‌كارهێنانی سیسته‌مه زانیارییه جوگرافییه‌كان(GIS)"، گۆڤاری زانكۆی ڕاپه‌ڕین، به‌رگی8، ژماره3.
عزیز، روستم سلام، (2016)، "هه‌ڵسه‌نگاندنی دابه‌شبوونی قوتابخانه بنه‌ڕه‌تییه‌كان له شاری كۆیه به به‌كارهێنانی سیسته‌می زانیارییه‌جوگرافییه‌كان"، گۆڤاری زانكۆی ڕاپه‌ڕین، ساڵی سێیه‌م، ژماره9.
علی، فاتح اكرم؛ حسین، به‌یان علی، (2022)، "شیكردنه‌وه‌ی پشتێنه‌ی كاریگه‌رEffect zone)) بۆ خزمه‌تگوزاری فێركاری له شاری ده‌ربه‌ندیخان بۆ ساڵی (2021-2022)"، گۆڤاری زانكۆی هه‌ڵه‌بجه، به‌رگی 7، ژماره4.
محمد، محمد وتمان؛ محمود، شاسوار محمد، (2016)، "شیكردنه‌وه‌یه‌كی جوگرافی بۆ دابه‌شبوون و هه‌ڵسه‌نگاندنی خزمه‌تگوزاری خۆشگوزه‌رانی له شاری ڕانیه"، گۆڤاری زانكۆی ڕاپه‌ڕین، ساڵی سێیه‌م، ژماره8.
عه‌ره‌بییه‌كان/ كتێب:
بن غضبان، فؤاد، (2013)، جغرافیة الخدمات، الطبعة الاولی، دار الیازوري العلمیة للنشر والتوزیع، عمان، الاردن.
خير، صفوح، (2000)، الجغرافیة موضوعها ومناهجها وأهدافها، الطبعة الأولی، المطبعة العلمیة، دار الفكر- دمشق، سوریا.
صفر، زین العابدین علي، ( 2015)، تخطیط المدن (أسس ومفاهم وتطبیقات)، الطبعة الأولی، دار الوضاح للنشر والتوزیع.
الطیف، بشیر ابراهیم؛ علي، محسن عبد؛ الجمیلي، ریاض كاظم، ( 2009)، خدمات المدن دراسة في الجغرافیة التنمویة، الطبعة الأولی، طرابلس- لبنان.
مصیلحی، فتحی محمد، (2007)، جغرافیة الخدمات الاطار النظري وتجارب عربیة، الطبعة الثانیة، عمارات جامعة عین شمس الدمرداش، قاهرة.
عه‌ره‌بییه‌كان/ نامه‌ی ماسته‌ر و تێزی دتۆرا:
الجدبه، عبدالكریم منصور، (2016)، الخدمات الدینیة في محافظة غزة (دراسة في جغرافیا الخدات)، رسالة ماجستیر (غیر منشورة)، كلیة الاداب، الجامعة الاسلامیة بغزة.
الظالمي، هالة هادی صالح، (2018)، التحلیل المكاني للخدمات الترفیهیة في مدینة السماوة، رسالة ماجستیر(غیر منشورة)، كلیة التربیة للعلوم الانسانیة، جامعة المثنی.
العامري، رافد موسی عبد حسون، (2014)، الملائمة المكانیة للخدمات المجتمعیة في مدینة الدیوانیة وتوقعاتها المستقبلیة، اطروحة دكتۆراه(غیر منشورة)، كلیة التربیة للبنات، جامعة الكوفة.
العانی، براء كامل عبدالرزاق، (2011)، التوزیع المكاني للخدمات المجتمعیة في مدینة الرومادي، اطروحة دكتوراه (غیر منشورة)، كلیة اداب، جامعة بغداد.
العبدلي، معن محي محمد شریف، (2016)، تحلیل كفاءة الخدمات المجتمعیة (التعلیمیة والصحیة والترفیهیة) في مدینة السلیمانیة، اطروحة دكتوراه (غیر منشورة)، كلیة التربیة للعلوم الانسانیة، جامعة الانبار.
العقیلی، میسون محیي هیلال سرحان، (2003)، أثر المسجد الجامع علی المشهد الحضري للمدینة، أطروحة دكتوراه (غیر منشورة)، معهد العالي للتخطیط الحضري والأقلیمي.
عه‌ره‌بییه‌كان/ گۆڤار:
محمد، وسن نوشي، (2016)، "الخدمات الترفیهیة في مدینة الزبیر دراسة في الجغرافیة المدن"، مجلة كلیة الاداب، جامعة بنها، العدد46.
التنزيلات
منشور
إصدار
القسم
الرخصة
الحقوق الفكرية (c) 2026 Dilshad Rafiq Muhammad Ali, Bayan Ali Hussein
هذا العمل مرخص بموجب Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
