کاریگەرى توانستە جوگرافیەکان لە سەر دابهشبوونی جیاوازى ڕووبەرى چێنراو جۆرى بەرووبومە کشتوکاڵیەکان لە قەزاى سەیدسادقدا
DOI:
https://doi.org/10.21928/juhd.v12n3y2026.pp1-17الكلمات المفتاحية:
دابەشبوون، ڕووبەر، بەرووبوم، بەرهەمالملخص
قهزای سهیدسادق یەکێکە لە قەزاکانى سەربە پارێزگاى سڵێمانى، کە دهكهوێته باشوری خۆرههڵاتی پارێزگاکەوە، کە ڕووبەرى قەزاکە دەگاتە (٧١٠.٨كم2)، لەم ناوچەیەدا ڕووبەرێکى زۆرى زەوى بە بەرووبوومى کشتوکاڵى چێنراوە، ئامانج سەرەکى ئێمەش بەدەرخستنى دابەشبوونى جوگرافى و بڕو جۆرى بەرووبوومە کشتوکاڵییەکانى ناوچەکەیە، بەمەبەستى ئاشنا بوون بە کاریگەرى توانستە سروشتى و مرۆییەکانى لە سەر ئەو گۆڕانکاریانەى لە ڕووبەر و جۆرى بەرهەمى چێنراوى زەوى کشتوکاڵى بۆ بەرە و پێش چوون و پەرەپێدانى چالاکى کشتوکاڵ لە ناوچەکەدا. ئەنجامى توێژینەوەکە بەپێى داتاکانى ساڵى (٢٠٢٣) ڕوونى کردۆتەوە ڕووبەرى زەوى چێنراوى کشتوکاڵى لە ناوچەى توێژینەوە دەکاتە ڕێژەى لە (٣٩.٧%) ى کۆى ڕووبەرى گشتى قەزاکە، وە فراوانترین ڕووبەرى چێنراوى کشتوکاڵى بەرووبومى دانەوێڵەى زستانە داگیرى کردووە بەڕێژەى (٧٤.٤%)، پاشان بەرووبومى سەوزەواتیە (هاوینەو زستانەیەکان) بەڕێژەى (١١.٩%)، لە دواى ئەمانیش بەرووبومى باخدارییە بەڕێژەى(١١.٣%) ، هەروەها بەرووبوومه (سەلکدارەکان و پاقڵەمەنیەکان) هەریەکەیان بەڕێژەى (١.٤%) و بەڕێژەى (١%) پێکدێنێت. لە کۆتایى توێژینەوەکە وەک ڕاسپاردە داوا لە لاینى پەیوەندى کراوە بە هاوکارى و بە بازاڕکردنى بەرووبومى جوتیاران وگرنگى دانى زیاتر بە پەرەپێدانى بەرووبومە گرنگ و تایبەتەکانى ناوچەکە بدات.
المراجع
سەرچاوەى کوردى کتێب:-
ئیسماعیل، ئەحمەد جەلیل؛ کوخاصادق، محمد زاهیر ، ٢٠٢٠، جوگرافیاى کشتوکاڵ، چاپى یەکەم، چاپخانەى چوارچرا.
جاف، فەرەیدون منصور، ٢٠٢٣، زێڕى سەوز، بەرگى سێیەم، چاپى یەکەم، چاپخانەى چوارچرا.
رهئوف، هاوڕێ مهلا، ٢٠١٢، شوێنی جوگرافیا، چاپی یهكهم، كتێبخانهی ههورامان.
کوردى،نامەى ماستەرو دکتۆرا:-
حمەیوسف، عطا حمەلاو، ٢٠٢٣، ڕۆڵى بەرووبومە کشتوکاڵییە پیشەسازییەکان لە پەرەپێدانى پیشەسازیی لە پارێزگاى سلێمانیدا (لێکۆڵینەوەیەک لە جوگرافیاى ئابوری)، تێزى دکتۆرا، کۆلێجى زانستەمرۆڤاییەتیەکان، زانکۆى سلێمان.
ابراهیم، گەیلان ڕسول فقى، ٢٠٢٤، چاودێریکردنى بەرهەمى گەنم و جۆ لە دەشتى هەریر بە بەکارهێنانى تەکنیکەکانى هەستکردن لە دوورەوە (٢٠٢١ ـ ٢٠٢٢)، تێزى دکتۆرا، فاکەڵتى ئاداب، زانکۆى سۆران.
عبدالله، مقداد عمر، ٢٠١٥، كاریگهری ئاووههوا لهسهر بهرههمهێنانی سهوزهی هاوینه له پارێزگای ههڵهبجه، نامەى ماستهر، سكوڵی زانسته مرۆڤایهتییهكان، زانكۆی سلێمانی.
تۆفیق، سەروەر على، ٢٠٢٣، توانستە جوگرافیەکانى پەرەپێدانى کشتوکاڵ لە قەزاى پێنجوێن، نامەى ماستەر، کۆلێجى زانستەمرۆڤاییەتیەکان، زانکۆى سلێمانى.
محمد، ساکار کمال، ٢٠١١، توانستە جوگرافیەکانى پەرەپێدانى چاڵاکى کشتوکاڵ لە قەزاى ئاکرێ، ماستەر نامة، کۆلێژى ئەدەبیات، زانکۆى سەلاحەدین.
سەرچاوە حکومیەکان:
حکومەتى هەرێمى کوردستان، وەزارەتى کشتوکاڵ و سەرچاوەکانى ئاو، بەڕێوبەرایەتى گشتى کشتوکاڵى سلێمانى، بەڕێوبەرێتى کشتوکاڵى سەیدسادق، بەشى پلاندانان، داتاى بڵاو نەکراوە، ٢٠٢٣.
حکومەتى هەرێمى کوردستان، وەزارەتى کشتوکاڵ و سەرچاوەکانى ئاو، بەڕێوبەرایەتى گشتى کشتوکاڵى سلێمانى، بەڕێوبەرێتى کشتوکاڵى سەیدسادق، هۆبەى کشتوکاڵى بەرزنجە، داتاى بڵاو نەکراوە، ٢٠٢٣.
سەرچاوە فارسیەکان.
کوچکى، عوض، ١٣٨٥، زراعت درمناطق خشک، چاپ نهم، چاپخانەى سعید.
دیلون، جاسبرسینگ، اس،اس، ١٣٨٥، جغرافیاى کشاورزى، ترجمة دهقانیان و بقیة، چاپ چهارم، دانیشگاى فردوس مشهد.
عرەبى نامەى ماجستیرو دکتۆرا:
صحن، هنادى عادل، ٢٠١٩، موشرات التغیر المناخى واثرها فى زراعە و انتاج محصول الرمان فى محافضە واسط، رسالە ماجستیر، کلە التربیە، جامعە بغداد.
على، على سعدون احمد، ٢٠٢٠، طورالراحە واثرە على انتاجیە الفاکهە النفیضە فى العراق باستخدام نضم المعلومات الجغرافیە، رسالە ماجیستر، کلیە الاداب، جامعە العراقیە.
العزى، فواد خلیل ابراهیم، ٢٠١٧، تاثیر الضروف المناخیە على انتاج اشجار الفاکهە فى قضا یعقوبە محافضە دیاڵى العراق (اشجار الرمان و العنب دراسە تط|بیقیە)، رسالە ماجستێر، کلیە الاداب، جامعە الاسکندریە.
الخزرجى، مشتاق مالک سوعان، ٢٠١١، اثر المناخ على انتاجیە اشجار العنب فى قضاء الدجیل للمدە (١٩٨٩ ـ ٢٠٠٨)، دراسە فى المناخ التطبیقى الزراعى، رسالە ماجستیر، کلیە التربیە، جتمیعە تکریت.
الکنانى، اشواق عبدالکاضم رحیم على، ٢٠١٦، دور العوامل الجغرافیە فى زراعە اشجار الفاکهە فى ناحیە الحسینیە محافضە کربلاء، رسالە ماجستیر، کلیە التربیە اللعلوم الانسانیە، جامعە کربلاء.
الساعدی، ساره حماس جبر، ٢٠٢٠، المكانات والمعوقات التنمیة الزراعیة و أفاقها المستقبلیة فی المنطقة الشرقیة من محافظة ميسان، رسالة ماجستیر، كلیة التربیة، جامعة میسان.
عربى/ کتێب
محمد، سعیدعبدللە، اخرون، ٢٠٠٩، اساسیات الحاصلات البستانیە، الطبعە العامە، جمهوریە مصرالعربیە.
المشهدانى، ابراهیم عبدالجبار؛ البرازى، نورى خلیل، ٢٠٠٠، الجغرافیە الزراعیە، دارالکتب للطباعە و النشر، جامعە الموصل.
الجنابی، عبدالزهرعلی، ٢٠١٣، جغرافیا الصناعة، طبعة الاولی.
السعدی، عباس فاضل، ٢٠١٩، اصول الجغرافیة الزراعة، طبعة الاولی.
هارون، على احمد، ٢٠٠٠، جغرافیە الزراعیە، طبعە الاول، دار فکر العربى ـ قاهیرە.
مجلە،عرەب:
عبدالعزیز، شوقى امین، أخرون، ٢٠١٦، الموقف الحالى ڵاهم المحاصیل البقولیە، وزارە لزراعە واڵاستصلاح الارضى، مرکز البحوث الزراعیە، قیسم البحوث التحلیل اڵاقتصادى للسلع الزراعیە.
سمیە، بن زاید، ٢٠١٥، دراستە تحلیایە للکفاء اڵانباتیە لبزورنبات العدس تحت الضروف المحلیە، جامعە اڵاخوە منتورى قسنطنیە کلیە علوم الطبیعە والحیاە.
ابوسبعە، على، ٢٠١٨، تسخیر البقولیات الغزائیە لدعم الزراە المواتیە للمناخ، المرکز الدولى للبحوث الزراعیە فى المناطق الجافە.
الشریف، حمدى محمد معوض، ٢٠١٦، المشکلات الانتاجیە و التسویقیە والارشادیە لمحصول البطاطس بیض قری محافضە المنیا، المجلە اللمصریە للبحوث الزراعە.
العلاف، ایاد هانى اسماعیل، ٢٠٢١، اساسیات فى انتاج الفاکهە، قیسم البستننە و هندسە الحدائق، جامعە الموصل، کلیە الزراعە والغابات.
سهر، خالدعبداللە، ٢٠١٩، اسباب العقم وقلە الاثمار فى اشجارالفاکهە، وزارە التعلیم العالى والبحث العلمى، جامعە تکریت، کلیە الزراعە.
التنزيلات
منشور
إصدار
القسم
الرخصة
الحقوق الفكرية (c) 2026 Hemn Raouf Mahmood Hussein, Atta Hamalaw Hama Yousif

هذا العمل مرخص بموجب Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
