شیکردنەوەی تایبەتمەندییەکانی لێژی لە زنجیرە چیای سەگرمە
DOI:
https://doi.org/10.21928/juhd.v12n3y2026.pp130-139الكلمات المفتاحية:
لێژی، زنجیرەچیا، سەگرمە، دابەشبون، ئاراستەی لێژیالملخص
لێژی یەكێكە لە خاسیەتە سەرەكیەكانی جیۆمۆرفۆلۆجیا کە گرنگی زۆری پێدەدەرێت بە هۆكاری ئەوەی كاریگەری لەسەر هۆكار و پرۆسە جیۆمۆرفۆلۆجیەكان هەیە، ئامانج لەئەنجامدانی ئەم توێژینەوەیە بریتیە لەدەستنیشانکردنی تایبەتمەندیەکانی لێژی لەزنجیرەچیای سەگرمە، ناوچەی توێژینەوە لە زنجیرەچیایەکی سەخت پێکهاتوە کەچەندین شێوەی جیۆمۆرفۆلۆجی تیادا دەرکەوتوە، ڕوبەری ناوچەکە (339.7 کم2) وبەدرێژایی (52.7کم2) سنوری جیاکەرەوەی ناوچەی شاخاوی ونیمچە شاخاوی لەدەربەندی باسەڕە بۆ گوندی بەرکەل پێکدەهێنێت، لەڕوی تۆپۆگرافیەوە ناوچەکە دەکەوێتە نێوان هێڵی بەرزی (900 –1872)م، پلەی لێژی بەگوێرەی پێوەری یۆنگ لەنێوان(0 -زیاتر لە 45.1)پلەیە، ئەمەش بوەتەهۆی جیاوازی لەتایبەتمەندیەکانی لێژی( پلەی لێژی، ئاراستەی لێژی، شێوەی لێژی، سێبەری لێژی) لەناوچەی توێژینهوه، لەکۆتایدا توێژینهوهکە گەشتە ئەو ئەنجامەی لەناوچەکانی باکور پلەی لێژی کەمترە بەراورد بەناوچەکانی باشور، هەروەها ناوچەی سێبەری زۆر لەوەرزی هاویندا ڕوبەرەکەی (19.6کم2) یە، بەڵام لەوەرزی زستاندا ئەم ڕوبەرە زیاددەکات و دەگاتە (59.7کم2).
المراجع
کوردی
الدلیمی، خلف حسين، وەرگێڕانی، هێمن کمال حمە امین، ئوسامە اشرف محمد، 2021، جیۆمۆرفۆلۆجیای کرداری، دەزگای چاپ وپەخشی نارین، هەولێر.
صابر، سايه سهلام, 2014، ڕووماڵی شێوهكانی سهر ڕوی زهوی ناوچهی قهراغ و كاریگهرییان پهره پێدانی كشتوكاڵ، دكتۆرا نامە، (بڵاونەکراوە) زانكۆی سلێمانی،كۆلێژی زانسته مرۆڤایهتیهكان.
محمدئەمین، هاوڕێ یاسین، 2014، توێژینهوهیەک لە جوگرافیای هەرێمی کوردستان، چاپخانەی کارۆ، چاپی سێیەم، سلیمانی.
عەرەبی
براخاص، خليل محمد, 2015، الأشكال الأرضية لوادي نهر سيروان (ديالى) بين دربنديخان و كلار, اطروحة دكتورا, (غ,م), كلية الاداب, جامعة بغداد.
داود, تغلب جرجيس, 2002, علم اشكال سطح الارض التطبيقى, الدار الجامعية للطباعة والنشر والترجمة.
سلامة, حسن رمضان, 2004, اصول الجيمورفولوجيا, دار المسيرة للنشر والطباعة, عمان, الاردن, الطبعةالاولی.
عبد الدليمي، أمير محمد حلف، 2018، تحليل جيومورفولوجي للمنحدرات الأرضية في قضاء شقلاوة واثرها على النشاط البشري باستخدام تقنيات الأشعار عن بعد ونظم المعلومات الجغرافية، أطروحة دكتورا، كلية التربية للعلوم الانسانية، جامعة الأنبار.
شحادة, نعمان, 2009, علم المناخ, دار صفاء للنشر والتوزيع, عمان-الاردن.
ئینگلیزی
-Khanaqa, Polla Azad, Et Al, 2015, Stratigraphical and Structural Analyses of the Sagrma(Sagerma) Anticline, Sulaimani Area, Iraqi Kurdistan Region, Journal of Geography and Geology, Vol 7.
-Sissakian, Varoujan K, Et Al, 2014, Stratigraphy of the high folded, Journal of mining and Geology.
دام و دەزگا حکومییەکان
حكومەتى ھەرێمى كوردستان، وەزارەتى گواستنەوە و گەياندن، بەڕێوبەرايەتى كەشناسی سلێمانى، (2024) داتاى بڵاونەكراوە.
التنزيلات
منشور
إصدار
القسم
الرخصة
الحقوق الفكرية (c) 2026 Goran Samad MohammedNaqi, Saya Salam Sabir
هذا العمل مرخص بموجب Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
