تەکنیکی مۆنۆلۆگ لە ڕۆمانی(باڵندەکانیش دەنیشنەوە) ی بەیان سەلمان دا
DOI:
https://doi.org/10.21928/juhd.v12n4y2026.pp43-51الكلمات المفتاحية:
دەروونشاکاری، مۆنۆلۆگی دەروونی، مۆنۆلۆگی شانۆیی، خۆدواندنالملخص
ئەم توێژینەوەیە بەناونیشانی(تەکنیکی مۆنۆلۆگ لە ڕۆمانی (باڵندەکانیش دەنیشنەوە)یە، تێدا هەوڵمانداوە تەکنیکەکانی مۆنۆلۆگ و جۆرەکانی دەستنیشان بکەین لە ڕۆمانی (باڵندەکانیش دەنیشنەوە)ی بەیان سەلماندا، لەلایەنی دەروونی کارەکتەرەکانمان کۆڵیوەتەوە. هەروەها بەشێوەیەکی تێوری هەریەک لە تەکنیکەکانی مۆنۆلۆگ ناسێنراون.
بۆڕاڤەکردنی ئەم توێژینەوەیە، توێژینەوەکەمان بە (میتۆدی ڕەخنەی دەروون)ی پێشکەش کردووە، بەپێی لێکدانەوەکانی فرۆید لەلایەنی دەروونی و هەست و سۆز و بیرکردنەوەی کارەکتەرەکانی نێو ڕۆمانەکەمان دەکۆڵیوەتەوە، ئەم توێژینەوەیە هەوڵێکە بۆ پراکتیزەکردنی جۆرەکانی مۆنۆلۆگ، هەروەها و چۆنیەتی دروستبوونی مۆنۆلۆگ لە ڕۆمانەکەدا خراوەتەڕوو، لایەنی سایکۆلۆجیی کارەکتەرەکان و نیشاندەدەین لەگەڵ دیاریکردنی هۆکارە دەروونییەکانیان.
ئامانجمان لەم توێژینەوەیە دەرخستنی جۆرەکانی مۆنۆلۆگە لە ڕۆمانەکەدا کە تێدا، بێ گوێدانە یاسا ئاینی و کۆمەڵایەتییەکان ناخ و هزری کارەکتەرەکان نیشاندراوە. توێژینەوەکە لە دوو بەش و ئەنجام و پوختەی توێژینەوەکە بە زمانی کوردی و عەرەبی و ئینگلیزی، لەگەڵ لیستی سەرچاوەکان پێکهاتووە.
المراجع
کتێب
ئیسماعیل: ڕێبوار محەمەد،(٢٠٢٢)، مۆنۆلۆگ لە ڕۆمانی کۆشکی باڵندە غەمگینەکاندا، گۆڤاری ئەکادیمی کوردی، هەولێر. ١
سەلمان، بەیان: ٢٠٢١، ڕۆمانی باڵندەکانیش دەنیشنەوە، چاپی یەکەم، ناوەندی ڕۆشنبیری ڕەهەند، سلێمانی.
بەرزنجی، عەلی تاهیر(٢٠١٤) ، چەند توێژینەوەیەکی ڕەخنەیی،چاپخانەی حاجی هاشم، هەولێر.
بەرزنجی، عەبدوڵڵا تاهیر و بەرزنجی:عەلی تاهیر: (٢٠٢٤)، کلیلدان فەرهەنگی ئەدەب و ڕەخنە، چاپی یەکەم، چاپخانەی سەردەم، سلێمانی.
٥- دەوڵەت، مەریوان عمر: (٢٠١١) ، سیماو خەسڵەتی کارەکتەر لە کورتە کوردی نێوان(١٩٢٥-١٩٥٠)دا، بەڕێوبەرێتی چاپ و بڵاوکراوەی سلێمانی، سلێمانی.
حاجی: سەنگەر قادر شێخ محەمەد، (٢٠٠٩)، بنیاتی گێڕانەوە لە داستانی(مەم و زین)ی ئەحمەدی خانی و ڕۆمانی (شاری مۆسیقارە سپییەکان)ی بەختیار عەلی دا لێکۆڵینەوەیەکی(ڕەخنەیی، پڕاکتیکی، بەراوردکاری)یە، چاپی یەکەم، چاپخانەی خانی، دهۆک.
حوسێن، هیمداد(٢٠١٧)، دەروازەیەک بۆ ڕەخنەی ئەدەبیی کوردی، چاپی یەکەم، چاپخانەی خانی، دهۆک.
خاڵە دێوە، ڕێزان عوسمان: (٢٠١٠)، بنیاتی جۆرەکانی ڕووداو لە ڕۆمانی کوردی باشووری کوردستاندا ساڵی(١٩٨٥-١٩٩٠)،چاپی یەکەم، لە بڵاوکراوەکانی ئەکادیمیای کوردی، هەولێر.
سەعید، جەلال ئەنوەر(٢٠١٣)، گفتوگۆ لە ڕۆمانی کرمانجیی خواروودا(١٩٩١-٢٠٠٣) ، چاپخانەی کەمال، سلێمانی.
*عارف،حوسێن: (٢٠١١)، نووسینەکانم لە بارەی ڕەخنە و لێکۆڵینەوەدا، دەزگای چاپ و پەخشی ئاراس.
عەلی، سامان محەمەد(٢٠١٢)، نوێکردنەوە لە چیرۆکی هونەری کوردیی کوردستانی باشوور(١٩٩١-٢٠٠٣)، مطابع الوقف المدینە، بغداد.
عەزیز، بێستون عارف:(٢٠٢٢)، بابەت و تەکنیک لە دەقی ئەدەبیدا، چاپی یەکەم، تاران.
١٣- فەرەج: سنوور قادر،(٢٠٢٢)، تەکنیک لە کۆمەڵە چیرۆکی(گوڵی ڕەش)ی شێرزاد حەسەندا، چاپی یەکەم، چاپخانەی تاران.
کەسنەزانی، بوشرا:(٢٠١٢)، پلۆت لە چیرۆکی کوردیدا ساڵی١٩٩٥-٢٠٠٥، چاپی یەکەم، چاپخانەی لەریا، سلێمانی.
کەسنەزانی، بوشرا: (٢٠٢١)a، جوانناسی گێڕانەوە لە ئەدەبی کوردیدا،چاپی یەکەم،دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلیێمانی.
کەسنەزانی، بوشرا:(٢٠٢١)b ، ئاستانەی سبەینێ،چ١، سلێمانی، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی.
مەجید، دیار فایەق:(٢٠٢١)، شەپۆلی هۆش لە ڕۆمانی کوردیدا، چاپی یەکەم، ناوەندی خاک بۆ چاپ و بڵاوکراوەکان، کەلار.
موفتی، پەری ساڵح:(٢٠١٢)، گێڕانەوە لە چیرۆکەکانی ئەحمەد محەمەد ئیسماعیلدا، چاپخانەی حاجی هاشم، هەولێر.
محەمەد، میران جەلال:(٢٠٠٩)، بنیاتی ڕووداو لە ڕۆمانی کوردیی باشووری کوردستاندا، چاپخانەی ڕەنج، سلێمانی.
نامەی ئەکادیمی
سعید، سەیوان محس طاهیر: (٢٠١٣) ، بنیاتی هونەری لە چیرۆکەکانی دکتۆر کاوس قەفتان دا،بەشی کوردی، کۆلیژی زمان، زانکۆی سلێمانی.
عەلی، فەرەیدون عەبدوڵڵا:(٢٠٢٣) ، ڕۆڵی هێما زمانیی و نازمانییەکان لە بونیادی وێنە کاریکاتێریەکاندا، ماستەر، کۆلیژی پەروەردەیی بنەڕەتی، بەشی کوردی، زانکۆی سلێمانی.
عەلی، سروە طاهیر: (٢٠١٥)، بنیاتی هونەری لە کۆمەڵە چیرۆکی (هەڵۆ)ی ڕەوف بێگەردا، فاکەڵتی زانستە مرۆڤایەتیەکان، کۆلیژی زمان، زانکۆی سلێمانی.
محەمەد، ئیبراهیم قادر: (١٩٩٧)، لێکۆڵینەوەی کورتە چیرۆکی کوردی لە کوردستای باشووردا١٩٧٠-١٩٨٠، نامەی دکتۆرا، کۆلێجی ئاداب، زانکۆی سەلاحەدی، هەولێر.
موکریانی، هێمن:٢٠٠٣ ، دیوانی مامۆستا (هێمن)ی موکریانی ١٩٢١-١٩٨٦، هەولێر.
گۆڤار
حسن، شڤان قاسم و عزالدین، نهایەت محمد صالح: (٢٠٢٣)، چاوانیا مفاوەر گرتنێ ژ نۆستالیژیایێ بۆ وەرارا تەکنیکا مۆنۆلۆگێ د ڕۆماندا- ڕۆمانا""ستۆلهۆلمێ تە چ دیت بێژە"" یا (باڤێ بازێ)وەک نمونە)، گۆڤارا زانکۆیا دهۆک، ژمارە ٢.
محەمەد، میران جلال: (٢٠٢١) ، تەکنیکی تەوژمی هۆش لە ڕۆمانی (ئەژدیهای)دا)، گۆڤاری زانستە مرۆڤایەتیەکان، بەرگی ٢٥، ژمارە٥، سلێمانی.
محەمەد، ئامینە یاسین: (٢٠٢٣)، مۆنۆلۆگ و جۆرەکانی لە ڕۆمانی(تەنیای) شێرزاد حەسەندا)، گۆڤاری ئەکادیمیای کوردی، ژمارە(٥٥)، هەولێر.
سەرچاوەی عەرەبی
ارمن، سید ابراهیم و نهاد: زهرا پاک، (١٣٨٩)، تیار الوعی((التلصص)) لصنع اللە ابراهیم، اثرات الادبی،السنة الثانیة، اڵعدد الثامن.
همفری، ڕوبیرت: (٢٠١٥)،تیار الوعی فی الروایة الحدیثة، محمود الربیعی، المرکز القومی للترجمة، القاهیرە.
سەرچاوەی فارسی
بیات،حسین: (١٣٩٠)، داستان نویسی جریان سیال ذهن، انتیشارات علمی و فرهنگی، چاپ دوم،تهران.
بەهرامیان. سهیلا: (١٣٩٠)، نگاهی بە جریان سیال ذهن در داستان نویسی، تفسیر و تحلیل متون زبان و ادبیات فارسی(دهخدا)، دوورە٣، شمارە٩.
حری، ابو الفض(١٣٩٠) ، وجوە بازنمایی گفتمای روای جریان سیال ذهن و تک گویی درونی،پروهش ادبیات معاصر جهان، شمارە٦١،صفحە٢٥تا٤٠.
عبدی: صلاح و عباس: نسرین و افضلی: زهرا، (١٣٩٦) ، بررسی تحلیل تک گویی درونی و جریان سیال ذهن در رمان((الطنطوریە)) اثر رضوی عاشور، دو فضلنامە تخصص مطالعات داستان، سال پینجم، شمارە اول.
مولودی، فواد: (١٣٩٤) ، آسیب شناسی "روایت ذهنی" در نخستین نمونە "تک گویی درونی" داستان فارسی: داستان کوتاه (فردا) از صادق هیدایت، دانشگاه و ادبیات و علوم انسانی دانیشگاه رازی، شمارە١، کرمانشاه.
سایتەکان
*اسامە،افراح:(٢٠١٥)،(١٥-٤-٢٠٢١) ، المونولوج...المصطلح و الخصائص الدرامیە، https://aljasrah.net//
(https//thaqafat.com )
التنزيلات
منشور
إصدار
القسم
الرخصة
الحقوق الفكرية (c) 2026 Shiraz Abdulla Hasan, Mariwan Omer Hassn

هذا العمل مرخص بموجب Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
