شیکاری گێڕانەوەناسی "فەزیلەتی بەنیئادەم" لەسەر بنەمای نموونەی کرسیتۆڤەر ڤۆگڵەر
DOI:
https://doi.org/10.21928/juhd.v12n3y2026.pp213-227الكلمات المفتاحية:
گێڕانەوەناسی، فەزیلەتی بەنیئادەم، کریستۆڤەر ڤۆگلەر، فەقێ قادری هەمەوەند، داستانی عیرفانیالملخص
ئەم توێژینەوەیە، بەناونیشانی (شیکاری گێڕانەوەناسی "فەزیلەتی بەنیئادەم" لەسەر بنەمای نموونەی کرسیتۆڤەر ڤۆگڵەر)، کەبەیەکێک لە تیۆرە نوێیەكانی گێڕانەوەناسی دادەنرێت و لەم توێژینەوەیەدا، شیكاری داستانێكی عیرفانی ناو ئەدەبی کوردیمان پێكردووە، كە فەقێ قادری هەمەوەندی وەك سۆفییەكی ناو تەریقەتی قادری بە زمانی ڕەمز و ڕازی، جیهانی عیرفانی و شێوەی سلووكی لە چوارچێوەی داستان دا گێڕاوەتەوە، تێیدا بەهۆی بەكەسكردنی (ڕۆح و دڵ، نەفسەكان، ویژدان، شەیتان) بە شوێنكردنی هەستەكانی وەك(توڕەیی، نیانی، غیرە، سەخاوەت، ڕژدی، بەرچاوتەنگی، توڕەیی، شاوەت)ەوە دەقێكی گێڕانەوەیی باڵای بە شێوەی داستانی عیرفانی بونیاد ناوە، كە جیاواز لە داستانی پاڵەوانی و داستانی دڵداری، بونیادێكی ڕۆحیانەی پەروەردەكاریانەی پڕ جۆشوخرۆشی هەیە.
ئەم توێژینەوەیە لە سێ بەش پێكدێت: بەشی یەكەم تەرخانە بۆ لایەنی تیۆری، چەمک و زاراوەکانی(گێڕانەوە و گێڕانەوەناسی)، پاشان مێژووی دەرکەوتن و گەشەکردنی زانستەكە و مەوداو سنوورەكەیمان باسكردووە. لە بەشی دووەمدا، بەشێوەی پراکتیکی لەسەر بنەمای نمونەی شیکاری گێڕانەوەناسی (کریستۆڤەر ڤۆگلەر) کارمان لەدەقەکەدا كردووە، بەپێی بنەماسەرەکییەکانی تیۆرەکە، قۆناغەکانی گەشتی نوسەرمان لە داستانەكە دا شیکردووەتەوە. لە بەشی سێیەمیشدا، حەوت جۆرە ئارکیتایپەکەی تیۆرەکەی ڤۆگلەرمانلە داستانەكە دا دیاریکردووە و شیکاریمان بۆ ڕۆڵەکانیان کردووە. لەکۆتایشدا ئەنجامەکان و لیستی سەرچاوەکان خراونەتەڕوو.
المراجع
قورئانی پیرۆز.
کوردی:
خاڵ، شێخ محمد(٢٠٠٥). فەرهەنگی خاڵ، چاپی دووەم، هەولێر، چاپخانەی وەزارەتی پەروەردە.
کەسنەزانی و بەرزنجی، بوشرا و د.سەباح(٢٠٢٣). فەرهەنگی پیران سەبارەت بە زاراوەی تەسەوف و عیرفان، چاپی یەکەم، سلێمانی،چاپخانەی سەردەم.
کەسنەزانی، بوشرا(٢٠٢١). شیعری کلاسیکی کوردی و تابووشکێنی، چاپی دووەم، سلێمانی، چاپخانەی سەردەم.
کەسنەزانی، بوشرا(٢٠٢٢). جوانیناسیی گێڕانەوە لەئەدەبی کوردیدا، چاپی یەکەم، سلێمانی، چاپخانەی سەردەم.
مەحموود پور، عەزیز(١٣٩٨). ڕەوتی گەشەکردنی چیرۆک و گێڕانەوەی کوردی، چاپی یەکەم، سەقز، بڵاوگەی خانی.
هەژار، عبدالرحمن شرفکندی(١٣٦٩). هەمبانەبۆرینە، فەرهنگی کردی – فارسی، چاپ اول، تهران، چاپخانە سروش.
هەمەوەند، فەقێ قادر(٢٠٢١). کۆمەڵە شیعری فەقێ قادری هەمەوەند، کۆکردنەوە و ڕاستکردنەوەی: مەلا عەبدولکەریمی مودەریس و فاتیح عەبدولکەریم، ئامادەکردن و ڕێکخستنەوەی کاروان عوسمان خەیات(ڕێبین)، چاپی دووەم، هەولێر، نوسینگەی تەفسیر بۆ چاپ و بڵاوکردنەوە.
فارسی:
عمید، استاد حسن(١٣٨٩). فرهنگ فارسی عمید، چاپ اول، انتشارات راه رشد.
زاهدین فرد، مریم(1400). گذری بر نظریەهای روایت، چاپ اول، تهران، انتشارات نگارندە هستی.
ئەرستۆ(٢٠١١). هونەری شیعر، وەرگێڕانی: عەزیز گەردی، چاپی دووەم، سلێمانی، چاپخانەی گەنج.
مکاریک، ایرنا ریما(١٣٨٥). دانش نامەی نظریەهای ادبی معاصر، ترجمەی: مهران مهاجر - محمد نبوی، چاپ دوم، تهران، موسسەی انتشارات آگاه.
پرینس، جرالد(١٣٩٥). روایت شناسی شکل و کارکرد روایت، ترجمەی محمد شهبا، چاپ دوم، تهران، انتشارات مینوی خرد.
وگلر، کریستوفر(١٣٩٠). ساختار اسطورەای در داستان و فیلمنامە، ترجمە: عباس اکبری، چاپ دوم، تهران، انتشارات نیلوفر.
ووگلر، کرستوفر(١٣٩١). سفر نوسیندە، ترجمە: محمد گذرآبادی، چاپ دوم، انتشارات مینوی خرد.
عەرەبی:
بارت، رولان(١٩٨٨). النقد البنیوي للحکایة، ترجمة: انطوان ابوزید، الطبعة الاولی، بیروت- باریس، منشورات عویدات.
توێژینەوەکان:
فارسی:
دستجردی، دکتر افسانە حسن زادە. تحلیل ساختار رمان چراگ هارا من خاموش می کنم بر اساس کهن الگوی سفر قهرمان، فصلنامە ادبیات عرفانی و اسطورەشناسی، س١١- ش٣٩- تابسان ١٣٩٤، ص٤٩-٧٩.
شاپوری، مرتضی(١٤٠٢). روایت سینمای در حماسە گیل گمش از منظر سفر نوسیندە کریستوفر ووگلر، فصلنامە رهپویە هنرهای نمایشی، سال سوم، شمارە ،10زمستان ١٤٠٢.
طهری و مصطفوی، صدرالدین و احمد(١٤٠٠). روایت شناسی بازی های ویدئویی(موردکاوی: خدای جنگ)، فصلنامە علمی مطالعات فرهنگ-ارتباطات، شمارە ٥٦، سال ٢٢، زمستان ١٤٠٠، ص١٩٥-٢١٨.
قشقایی، دکتر سعید(١٣٩٠). بررسی کهن الگوي سایه و انطباق آن با نفس در مثنويهاي عطار، فصلنامە ادبیات عرفانی و اسطورەشناختی، سال٧، شمارە ٢٧، زمستان ١٣٩٠.
کهن شهری و چرودە(١٤٠٢). سايە سنگين كهن الگوي سايه بر سر شعر پستمدرن، دوفصلنامە علمی (مقالة علمي ـ پژوهشی)، ادبيات پارسی معاصر، پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگی، سال ١٣، شمارە1، بهار و تابستان ١٤٠٢.
میرزایی و قارونی، حامد و صادق(١٣٩٨). تحلیل بازی ویدئوی ژانر نقش آفرینی ویچر بر اساس الگوی سفر قهرمان کرستوفر وگلر، مجلەی پژوهش های معاصر در علوم و تحقیقات، شمارە ١، مرداد.
عەرەبی:
العمري، د.أسماء مساعد ابراهیم(٢٠١٥). البناع السرد في الخطاب الشعری عند (تسیر سبول)، مجلة کلیة الآداب- جامعة الطائف، المجلد ٤٠، العدد ١، ابریل ، ص ٢٥٥ – ٣٢٦.
التنزيلات
منشور
إصدار
القسم
الرخصة
الحقوق الفكرية (c) 2026 Awat Hassan Wali, Bushra Qadir Kaka Mohammed

هذا العمل مرخص بموجب Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
