دەربڕینە ڕێژەییەکان لە زمانی کوردیدا
DOI:
https://doi.org/10.21928/juhd.v9n1y2023.pp47-55الكلمات المفتاحية:
ڕێژەگەرایی، ڕێژەیی بوونی زمانی، دەربڕینە ڕێژەییەکان، هەمەجۆری زمانی، دەرخەری زمانی، بێهێزی زمانیالملخص
توێژینەوەی پێشنیازکراو وردبوونەوەیەکی زانستییانەیە لە زمانەوانیی ڕێژەیی لە بواری (کۆزمانەوانیی درکپێکردن)دا. لەمڕوانگەیەوە باوەڕوایە، کە داڕشتەی زمانیی شێوە داڕێژەری چەمک و پەیپێبردنە جیاوازەکانی ئاخێوەرە بۆ درکپێکردن بە ڕاستی و ڕاستەقینە کۆمەڵایەتییەکان، چونکە زمان شێوەی بیرکردنەوەمان دیاریدەکات و تەنها هۆیەک نییە بۆ دەربڕینی بیر بەکاربهێنرێت، بەڵکو زمان، وەک یارمەتیدەرێک سنوری توانای مرۆڤ بۆ بیرکردنەوەش دادەنێت. لەمڕوانگەیەشەوە زمانی کوردی، وەک هەموو زمانەکانی تر، خاوەنی ئەم تایبەتمەندییە ڕێژەییەیە، کە بەهۆیەوە ئاخێوەرەکانی دەتوانن بەڕێژەی جیاواز واتای ڕێژەیی و هەست و نەستی ڕێژەیی دەرببڕن. بێگومان دەربڕین لە چەمکێک بە چەندین دەربڕاوی جیاواز، کە هەر دەربڕاوێکیان ڕێژەیەک و لایەکی چەمکەکە بنوێنێت، لە خۆیدا ڕێسایەکی گرنگیی دەوڵەمەندبوونی فەرهەنگی زمانەکەیە. توێژینەوەی پێشنیازکراویش ویستییەتی ئەم دیاردە زمانییە لە زمانی کوردیدا هەم شرۆڤە بکات و هەم وێناشی بکات.
المراجع
فەتاح، محمد (٢٠١١). زمانەوانی، بڵاوکراوەی ئەکادیمیای کوردی، ژمارە(١٢٤) چاپخانەی حاجی هاشم، هەولێر، چاپی سێیەم، (١٦٣ ).
قادر، کاروان (٢٠١٢). سیستەمی درکپێکردن وەک بنەمایەکی ڕێزمانی کوردی، گۆڤاری زانکۆی سلێمانی، بەشیB، ژمارە (٣٤)، زانکۆی سلێمانی، سلێمانی، (٦).
قادر، کاروان (٢٠١٣). کاریگەری جیاوازییە زمانییەکان لە ستاندارکردنی زمانی دایکدا، گۆڤاری زانکۆی سلێمانی، بەشی B، ژمارە(40)، زانکۆی سلێمانی، سلێمانی، (١٤- ١٥).
قادر، کاروان و فەرەج، شاخەوان و مەحموود، ئاڤێستا (٢٠١٧). پەیپێبردنی فۆنۆلۆژییانە لە ناسینەوەی وشەکانی زمانی کوردیدا، گۆڤاری زانکۆی گەشەپێدانی مرۆیی، ژمارە(٤)، (٢٨٦).
قادر، کاروان و فەرەج، شاخەوان (٢٠١٢).٠فێرکردن لە نێوان ڕستەو دەقدا، کۆنفرانسی دوهەمی زانستی زمانی کوردی، هەولێر، (٦).
قادر، کاروان(٢٠١٤). درکپێکردنی زمانی ستاندارد و شیانی فێربونی زمانی دوهەم، گۆڤاری زانکۆی سلێمانی، بەشی B، ژمارە (٤٥)، (١٢- ١٣).
محمد، محمد (٢٠٠٩). جدلیە الغــة ولفکر، دار الغریب، القاهرە، (٢٣٩).
بنی عطا، احمد (٢٠٢٠). النظریة الغویة بین التراث والسدس السانی الحدیث، کلیـة العلوم الاداریة و الانسانیة، جامعة الجوف، المملکة العربیة السعودیة، حولیة کلیة الـغة العربیة بالزقازیق، ).٤٥٣، ٤٥٧- ٤٥٩).
برکة، بسام (٢٠١٠). الترجمة العربیة بین الاختلاف اللغوی و الخلاف الثقافی، الجامعة السانیة، امین عام اتحاد المترجمین العرب. )٢-٣)
Grace, Ronan (2007). Cross- Lingustic Reserch to Examine the Principle of Linguistic Relativity: Evidence From English, Mandarin and Russian, computational Linguistics, University of Dublin, Trinty College,( 5-9, 11-15).
Donnell, Niamh (2008). Lingustic Relativity and the Sapir- Worf Hypothesis. The influence of language on cognition and the implications for Second Languge Acquisition and Bilingualism, University of Dublin,( 4-5, 7).
King, Richard (2011). Linguistic Relativity and Its Potential Implications in the Field of Second Language Acquisition,( 4).
Ghosh, Sanjukta (2019). Linguistic Relativity Revisited: A Cognitive Linguistic Approach to Translation Studies, INTERNATIONAL JOURNAL OF TRANSLATION, (2-3, 5, 161).
Blackmore, Ashley (2012). REVITALISING LINGUSTIC RELATIVITY, University of Halmstad, (9).
Adekunle, Oluwakemi (2015). A Linguistic Relativity Appraisal of an African Drama: The Lion and The Jewel, Durban University of Technology, (19).
Niemeier, Susanne and Dirvin, Rene (1999). EVIDENCE FOR LINGUISTIC RELATIVITY, JOHN BENJAMINS PUBLISHING COMPANY AMSTERDAM/PHILADELPHIA,( 73).
Mills, Jon (2000). Linguistic Relativity and Linguistic Determinism: Idiom in 20th century Cornish, university of Luton,( 7).
Fantiny, Alvino (1997). Theory Reflections: Linguistic Determinism/ Relativism,( 4).
Casasanto, Daniel ( 2016). Linguistic Relativity, New York: Routledge, (161).
Lucy, John (1997). LINGGUISTIC RELATIVITY, the university of Chicago,( 292).
GUMPEREZ, JOHN, and LEVINSON, STEPHEN (1996). RETHINKING LINGUISTIC RELATIVITY, UNIVERSITY OF CAMBRIDGE. 22- Kay,p and Kempton, W (1984). ( what is sapir whorf hypothesis? )
Amrican Anthropologist,( 41).
Evans, vyvyan and Green, Melanie (2006). Cognitive Linguistics An Introduction, Edinburgh University press lrd, Graet Britain, (7).
التنزيلات
منشور
إصدار
القسم
الرخصة
الحقوق الفكرية (c) 2023 Karwan Omar Qadir, Shaima Mahmood Ahmad
هذا العمل مرخص بموجب Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
